De opgave rondom de huisvesting van ontheemden blijft omvangrijk en kent zowel bestuurlijke als financiële onzekerheden. De opvang van Oekraïense ontheemden staat de komende jaren in het teken van een ingrijpende transitie. Het Rijk heeft aangekondigd dat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) eindigt per 4 maart 2027. Voor de periode 2027–2030 wordt voorzien in een tijdelijk regulier verblijfsrecht, waarmee de aard van de gemeentelijke opgave verschuift.
Tot 4 maart 2027 blijft de gemeente Scherpenzeel verantwoordelijk voor de opvang. Daarna vervalt de wettelijke verplichting tot opvang en huisvesting van Oekraïense ontheemden. Er ontstaat daarbij geen herhuisvestingsplicht, zoals bij statushouders het geval is. De gemeentelijke rol verschuift naar het zorgvuldig begeleiden van de overgang en het beperken van maatschappelijke effecten, onder meer binnen het sociaal domein en de openbare orde.
Deze ontwikkeling vraagt om tijdige bestuurlijke keuzes in 2026, onder andere ten aanzien van de afbouw van opvangcapaciteit en de heroriëntatie van personele inzet. Onzekerheden over het tempo en de effecten van de transitie brengen financiële en organisatorische risico’s met zich mee.
Daarnaast blijft de opgave rondom asielopvang onverminderd actueel. In het kader van de spreidingswet is voor Scherpenzeel een indicatieve opgave van 59 opvangplaatsen vastgesteld. De gemeente heeft deze opgave nog niet gerealiseerd. De druk vanuit Rijk, provincie en regio om hieraan te voldoen neemt toe, evenals de benodigde ambtelijke inzet.
Voor Scherpenzeel betekent dit dat:
- onzekerheid bestaat over de financiële en maatschappelijke gevolgen van de afbouw van de opvang na 2027;
- tijdige besluitvorming noodzakelijk is om risico’s rondom capaciteit en organisatie te beheersen;
- sprake is van aanhoudende druk om te voldoen aan de opgave uit de spreidingswet, met bijbehorende inzet en mogelijke kosten;
- de afhankelijkheid van rijksbeleid en wijzigingen daarin groot blijft.
De ontwikkelingen worden bestuurlijk en ambtelijk nauwgezet gevolgd, waarbij via de reguliere planning- en controlcyclus waar nodig wordt bijgestuurd.